Gia Đình Là Gốc, Dòng Họ Là Rễ

 

Vài lời tâm sự gửi tới anh em, con cháu trong dòng họ

Càng lớn tuổi, tôi càng hiểu rằng tiền bạc có thể mất rồi còn kiếm lại được, nhưng nề nếp gia đình và danh dự dòng họ mà mất đi thì rất khó lấy lại. Vì tiền bạc chỉ ảnh hưởng một đời, còn nề nếp và danh dự có thể ảnh hưởng đến nhiều thế hệ con cháu sau này.

Dòng họ chúng ta tính đến nay đã trải qua 9 đời. Mỗi đời trôi qua là biết bao nhiêu mồ hôi, công sức, vất vả của tổ tiên, ông bà, cha mẹ để gây dựng, giữ gìn gia đình và nuôi dạy con cháu. Đến hôm nay, trong dòng họ vẫn còn một cụ thuộc đời thứ 5, còn lại phần lớn chúng ta là từ đời thứ 6 trở đi, và bản thân tôi là đời thứ 7. Nghĩ như vậy để thấy rằng mình không còn là con cháu nhỏ nữa, mà đã là thế hệ ở giữa, vừa phải sống cho đúng với thế hệ trước, vừa phải làm gương cho thế hệ sau.

Một dòng họ cũng giống như một cái cây lớn. Tổ tiên là gốc rễ, các thế hệ sau là thân, là cành, là lá. Cây có xanh tốt hay không không phải chỉ nhờ một cành, mà nhờ cả bộ rễ, thân cây và tất cả các cành lá cùng phát triển. Nếu rễ sâu, thân chắc, cành lá xanh tươi thì cây sẽ cao và bền. Gia đình và dòng họ cũng vậy.

---

Nhìn lại các thế hệ trước

Từ đời thứ nhất đến đời thứ tư, tuy cuộc sống còn nhiều khó khăn, vất vả, nhưng các cụ, các ông ngày trước sống rất nền nếp, chịu khó làm ăn, biết thương yêu đùm bọc nhau, anh em họ hàng đoàn kết. Khi đó tuy nghèo nhưng tình nghĩa không nghèo, cuộc sống vất vả nhưng con người ta có ý thức, có kỷ cương, trên dưới biết nghe nhau, gia đình có nề nếp.

Các cụ ngày xưa sống giản dị, chăm chỉ làm lụng, nuôi dạy con cháu nên người, luôn dạy con cháu phải lễ phép, phải chịu khó, phải biết giữ danh dự gia đình và dòng họ. Nhờ vậy mà qua nhiều năm, nhiều thế hệ, gia đình và dòng họ mới dần ổn định, có người học hành, có người làm ăn, cuộc sống dần dần tốt hơn.

Những gì con cháu có hôm nay phần lớn đều là nhờ công lao, sự vất vả và cách sống có nề nếp của các thế hệ đi trước. Đó là điều mà con cháu hôm nay phải luôn ghi nhớ.

---

Từ đời thứ năm đến nay – điều đáng suy nghĩ

Từ đời thứ năm đến nay, khi cuộc sống dần khá hơn, điều kiện tốt hơn, thì ở nhiều gia đình lại bắt đầu xuất hiện những điều đáng suy nghĩ. Không phải tất cả, nhưng nếu không nhìn nhận thì sau này sẽ ảnh hưởng đến nề nếp gia đình và tương lai của cả dòng họ.

Có lúc anh em họ hàng chưa thật sự đoàn kết, ít quan tâm đến nhau, mạnh ai người nấy sống.
Có người lớn chưa thật sự gương mẫu, còn rượu chè, sinh hoạt chưa chuẩn mực.
Có gia đình con cháu lười học, lười làm, ham chơi, thiếu ý chí phấn đấu.
Có lúc trên bảo dưới chưa nghe, trong gia đình thiếu sự tôn trọng và chia sẻ với nhau.

Những điều này nếu kéo dài qua nhiều năm thì sẽ làm cho nề nếp gia đình dần dần yếu đi, và khi nề nếp gia đình yếu đi thì dòng họ cũng khó mà mạnh được.

Dòng họ mạnh hay yếu không phải nhìn vào hiện tại có bao nhiêu người, mà nhìn vào ý thức, cách sống và sự cố gắng của từng gia đình, từng con người trong dòng họ.

---

Người lớn phải là tấm gương cho con cháu

Người lớn ai cũng mong con cháu lễ phép, hiếu thảo, học giỏi, thành đạt, có cuộc sống sung túc. Điều đó hoàn toàn đúng. Nhưng muốn con cháu như vậy thì trước hết người lớn phải làm gương.

Cha mẹ chăm chỉ thì con cái ít khi lười biếng.
Cha mẹ sống tử tế thì con cái học được cách sống tử tế.
Gia đình có nề nếp thì con cái dễ nên người.

Con trẻ không chỉ nghe lời dạy, mà nhìn cách người lớn sống mỗi ngày. Một tấm gương sống có giá trị hơn rất nhiều lời nói.

---

Con cháu cũng phải tự cố gắng

Ngược lại, con cháu cũng phải hiểu rằng không ai tự nhiên mà thành công, không ai tự nhiên mà có cuộc sống sung túc. Muốn có cuộc sống tốt thì phải học tập, phải làm việc, phải rèn luyện bản thân. Không thể chỉ muốn cuộc sống sung sướng mà lại lười học, lười làm, sống ỷ lại.

Cuộc sống rất công bằng, ai cố gắng thì sẽ đi lên, ai lười biếng thì sẽ tụt lại phía sau. Không ai có thể sống thay mình, và cũng không ai lo cho mình cả đời ngoài chính bản thân mình.

---

Mỗi người phải có trách nhiệm với gia đình và dòng họ

Để một gia đình nền nếp, sung túc và hạnh phúc, và để một dòng họ phát triển bền vững, thì không phải chỉ một người cố gắng, mà mỗi người trong gia đình đều phải có trách nhiệm.

Ông bà giữ nề nếp gia phong.
Cha mẹ chăm chỉ làm ăn, nuôi dạy con cái nên người.
Con cái hiếu thảo, chăm học, chăm làm, có ý chí vươn lên.
Anh em họ hàng sống đoàn kết, giúp đỡ nhau khi khó khăn hoạn nạn.
Mỗi người sống tử tế, có trách nhiệm với gia đình, với họ hàng và xã hội.

Một dòng họ mạnh không phải vì đông người, mà vì có nhiều người tử tế, nhiều người chăm chỉ, nhiều người có ý chí vươn lên và biết nghĩ cho gia đình, cho dòng họ.

---

Lời kết

Mỗi người chúng ta hãy thử tự hỏi mình:

Mình đã làm gì để bản thân mình tốt hơn?
Mình đã làm gì để gia đình mình tốt hơn?
Mình đã làm gì để dòng họ mình tốt hơn?

Dòng họ có đi lên hay không không phải do một người, mà do rất nhiều người. Mỗi người tốt lên một chút, mỗi gia đình tốt lên một chút, thì cả dòng họ sẽ tốt lên rất nhiều.

Gia đình là gốc, dòng họ là rễ.

Gốc có vững thì cây mới bền,

Rễ có sâu thì cây mới cao.

Chỉ mong rằng con cháu sau này khi nhắc đến dòng họ của mình sẽ cảm thấy tự hào vì thế hệ hôm nay đã sống có trách nhiệm, biết giữ gìn nề nếp và biết lo cho tương lai con cháu mai sau.

---